Κάτω Πεδινά - Ζαγορίου, Ήπειρος

Το χωριό Κάτω Πεδινά, ή Κάτω Σουδενά κατά την Σλαβική του ονομασία, αλλά και κατά τον ερευνητή Λαμπρίδη, ο οποίος αναφέρει ότι το χωριό μέχρι το 1634 λεγόταν Στούδενα, προερχόμενο από το Σλαβικό studend που σημαίνει ψυχρός. Τα Κάτω Σουδενά μετονομάζονται το 1928 σε Κάτω Κάμπο και το 1929 σε Κάτω Πεδινά. Βρίσκετε σε υψόμετρο 940μ. Είναι γνωστός οικισμός από το 1321. Η παλαιότερη γραπτή αναφορά του ονόματος βρίσκεται στο Βυζαντινό χρυσόβουλο του Ανδρόνικου Β΄ Παλαιολόγου, μαζί με τα χωριά Άνω Πεδινά, Ελαφότοπο και Πάπιγκο. Σύμφωνα με την παράδοση, το χωριό μεγάλωσε από τη συγκέντρωση σε αυτό των γύρω χωριών, του Καραπούλι και του Σμολιάσου τα οποία διαλύθηκαν. Το χωριό ήταν αρκετά πλούσιο, χάρη στο εύφορο οροπέδιό του και τον ποτιστικό κάμπο του Καλαμά, μια που διοικητικά σε αυτό υπαγόταν και η περιοχή του Καλπακίου. Οι κάτοικοί του ασχολούνταν κυρίως με την γεωργία και την κτηνοτροφία. Είναι κτισμένο αμφιθεατρικά στις πλαγιές τριών λόφων. Στους πρόποδές των λόφων υπάρχει μεγάλο οροπέδιο με έξι πέτρινα πηγάδια. Οι  παλιοί Ζαγορίσιοι αποκαλούσαν τα Κάτω Πεδινά «Ψωμοχώρι», γιατί καλλιεργούσαν, για χρόνια, κριθάρι, σιτάρι και καλαμπόκι, ήταν θα λέγαμε ο σιτοβολώνας  των Ζαγοροχωρίων. Στους λόφους υπήρχαν 45 αλώνια, που αλώνιζαν και λίχνιζαν το σιτάρι. Τα μεγάλα και πέτρινα σπίτια του χωριού φτάνουν μέχρι την κορυφή του λόφου Μπαφαράχη προς το Καλπάκι. Στις περιοχές του χωριού «Γκορτζιά» και «Λακκιά Σπανού» έχουν εντοπιστεί αρχαίοι τάφοι του 11ου και του 12ου αιώνα.  Τον 15ο αιώνα κάτοικοι των Κάτω Σουδενών μετοίκησαν στην Πελοπόννησο και ίδρυσαν εκεί, τα Κάτω Σουδενά Καλαβρύτων, με νέα τους ονομασία Κάτω Λούσιοι. Τα σπίτια έχουν την χαρακτηριστική πέτρα, του ασβεστολιθικού σχιστόλιθου σε ανοιχτό γκρι, σχεδόν άσπρο και στέγες από μαύρη πλάκα. Στα βουνά πάνω από το χωριό, Γκραμπάλα, μικρή και μεγάλη Ασσόνισα, έγιναν οι μάχες του Ελληνοϊταλικού Πολέμου στις 28 Οκτωβρίου 1940.

Στο χωριό αυτό πέρασα αρκετά καλοκαίρια, με τους γονείς και τον αδελφό μου μικρός, αλλά και λίγα χρόνια μεγαλύτερος. Είχαμε το σπίτι των γεννητόρων του πατέρα μου. Παλιό βέβαια που ποτέ δεν θυμάμαι να φτάσαμε σε αυτό και να μη έχουμε να κάνουμε εργασίες για την συντήρησή του.

Κουκούλι - Ζαγορίου

Στο χωριό Κουκούλι είδαμε  τα εντυπωσιακά λιθόστρωτα σοκάκια και τα πέτρινα σπίτια. Μία πλατεία με μεγάλο πλάτανο, κοντά στη χαράδρα του Βίκου σε υψόμετρο 900. Έχει λαογραφικό μουσείο του Κ. Λαζαρίδη, που προ ετών είχα γνωρίσει. Ο Κ. Λαζαρίδης δάσκαλος στο επάγγελμα, μετά την σύνταξή του γύριζε στην περιοχή, αναζητούσε του κάθε είδους βότανα και χορταράκια, τα κατέγραφε, τα ζωγράφιζε και έψαχνε τις θεραπευτικές τους ιδιότητες. Στην περιοχή υπήρχαν πολλοί πρακτικοί γιατροί που έφτιαχναν θεραπευτικά σκευάσματα, από τα φυτά. Τους έλεγαν Βικογιατρούς, μια που τα φυτά αυτά ήταν στην ευρύτερη περιοχή του Βίκου. Είδαμε την εκκλησία της κοιμήσεως της Θεοτόκου από το έτος 1788 και το όμορφο καμπαναριό. Είναι σε ρυθμό Βασιλικής.

Δίπλα από την εκκλησία υπάρχει ένα εντυπωσιακό κτίσμα  που περιλαμβάνει το εκκλησάκι της  Ζωοδόχου Πηγής, το παλιό σχολείο το κελί και τρεις βρύσες. Η Ζωοδόχος  Πηγή είναι η πρώτη εκκλησία που χτίστηκε στο Κουκούλι γύρω στον  12ο αιώνα.

Γεφύρι Λαζαρίδη ή Κοντοδήμου - Ζαγόρι

Στο δρόμο μετά τους Κήπους προς το Κουκούλι συναντάμε το γεφύρι, του Κοντοδήμου ή Λαζαρίδη βρίσκεται στην έξοδο της χαράδρας του ποταμού «Βικάκη». Το γεφύρι Λαζαρίδη, το έχτισε ο Τόλης Κοντοδήμος από το Βραδέτο ο οποίος ήταν διερμηνέας της Γαλλικής πρεσβείας στην Πόλη. Το δεύτερο όνομά του το πήρε από τον ιδιοκτήτη του μύλου που βρισκόταν εκεί κοντά. Πάνω από το γεφύρι υπάρχει ένας βράχος που ονομάζεται «Καντήλα, εξαιτίας ενός μύθου. Το έτος 1853, ληστές έκαψαν την εκκλησία της Μπάγιας (Κήπων) και έκλεψαν τις εικόνες της. Ανάμεσα στις εικόνες ήταν κι αυτή του Αγίου Κωνσταντίνου και της Αγίας Ελένης. Από τότε, κάθε βράδι της παραμονής της γιορτής των Αγίων, παρουσιαζόταν μια καντήλα, κρεμασμένη από το βράχο μέχρι το γεφύρι. Τελικά οι κάτοικοι του διπλανού χωριού, από το Κουκούλι, βρήκαν τις εικόνες κρυμμένες κοντά στο ποτάμι και από τότε σταμάτησε να εμφανίζεται και η καντήλα. Έχει άνοιγμα τόξου 15 μ. και ύψος 7.80 μ.

Κήποι - Ζαγορίου

Το χωριό Κήποι βρίσκετε στην περιοχή του κεντρικού Ζαγορίου. Η σλαβική του ονομασία ήταν "Μπάγια" που σημαίνει "λουτρό" από τις πολλές ρεματιές και ποτάμια που ρέουν γύρω από αυτό. Tην σημερινή του ονομασία την πήρε από τους  πολλούς κήπους (περιβολάκια) που υπάρχουν στην περιοχή. Μετονομάστηκε επίσημα στις 12/3/1928.

Κάτω Πεδινά Ζαγορίου - Ήπειρος

Το χωριό Κάτω Πεδινά, στο Ζαγόρι, είναι γνωστός οικισμός από το 1321. Είναι κτισμένο αμφιθεατρικά στις πλαγιές τριών λόφων. Στους πρόποδες του υπάρχει μεγάλο οροπέδιο με έξι πέτρινα πηγάδια. Διαθέτει τον μεγαλύτερο σε έκταση κάμπο όλου του Ζαγορίου. Από διηγήσεις των παλαιοτέρων, όπως έλεγαν «έθρεψε τον κόσμο την περίοδο του πολέμου». Τα μεγάλα και πέτρινα σπίτια του χωριού φτάνουν μέχρι την κορυφή του λόφου Μπαφαράχη προς το Καλπάκι. Στη θέση «Γκορτζιά» και «Λακκιά Σπανού» έχουν εντοπιστεί αρχαίοι τάφοι του 11ου και του 12ου αιώνα, που τα ευρήματα βρίσκονται στο Αρχαιολογικό μουσείο των Ιωαννίνων.  Σε κοντινή απόσταση βρίσκεται το Βυζαντινό  Μοναστήρι του Ταξιάρχη που κτίστηκε το 1591. Στο χωριό αυτό πέρασα τα καλοκαίρια μου στα παιδικά μου χρόνια, συντροφιά με την γιαγιά και τους γονείς μου.